Η μάχη με την ακρίβεια εξακολουθεί να αποτελεί τη μεγαλύτερη πολιτική και κοινωνική πρόκληση για την κυβέρνηση, καθώς οι ανατιμήσεις σε βασικά αγαθά, το αυξημένο κόστος στέγασης και οι πιέσεις στα οικογενειακά εισοδήματα διατηρούν την καθημερινότητα των πολιτών στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Με ορίζοντα τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται ένα πακέτο παρεμβάσεων που θα επιχειρήσει να απαντήσει στα τρία βασικά αιτήματα των πολιτών: περισσότερα διαθέσιμα εισοδήματα, χαμηλότερο κόστος ζωής και ευκολότερη πρόσβαση στη στέγη.
Παρά το γεγονός ότι τα τελευταία χρόνια έχουν εφαρμοστεί διαδοχικά μέτρα, όπως αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, στεγαστικά προγράμματα, επιδοτήσεις στην ενέργεια και στα καύσιμα, καθώς και παρεμβάσεις στην αγορά, η κυβέρνηση αναγνωρίζει ότι η αγοραστική δύναμη μεγάλου μέρους των νοικοκυριών εξακολουθεί να δοκιμάζεται. Γι’ αυτό και οι εξαγγελίες της ΔΕΘ αναμένεται να έχουν έντονο κοινωνικό και οικονομικό αποτύπωμα.
Η δοκιμασία της αγοράς μετά το τέλος του πλαφόν
Πρώτο μεγάλο τεστ αποτελεί η εξέλιξη των τιμών στα σούπερ μάρκετ μετά τη λήξη του πλαφόν στο περιθώριο κέρδους. Το υπουργείο Ανάπτυξης επέλεξε να αντικαταστήσει το διοικητικό μέτρο με μια εθελοντική συμφωνία με τη βιομηχανία και το οργανωμένο λιανεμπόριο, ώστε από τα τέλη Αυγούστου να εφαρμοστούν μειώσεις άνω του 5% σε εκατοντάδες βασικούς κωδικούς προϊόντων για χρονικό διάστημα έως και τεσσάρων μηνών.
Οι μειώσεις αφορούν τρόφιμα πρώτης ανάγκης, προϊόντα προσωπικής υγιεινής, καθαριστικά και σχολικά είδη, δηλαδή κατηγορίες που καλύπτουν το μεγαλύτερο μέρος των καθημερινών αγορών των νοικοκυριών. Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, είναι αν οι δεσμεύσεις θα αποτυπωθούν τελικά στα ράφια και θα γίνουν αντιληπτές από τους καταναλωτές.
Στο ίδιο πλαίσιο, η κυβέρνηση συνεχίζει να παρακολουθεί τις εξελίξεις στην αγορά καυσίμων. Αν και οι τελευταίες κινήσεις των διυλιστηρίων έχουν συμβάλει σε αποκλιμάκωση των τιμών, δεν αποκλείεται νέα παρέμβαση εφόσον υπάρξει νέα διεθνής αναταραχή. Αντίθετα, παραμένει εκτός κυβερνητικού σχεδιασμού η μείωση του ΦΠΑ ή του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα.
Στο τραπέζι νέα μέτρα για το στεγαστικό
Η δεύτερη μεγάλη προτεραιότητα αφορά την αγορά κατοικίας, όπου οι υψηλές τιμές ενοικίων συνεχίζουν να πιέζουν ιδιαίτερα τα νέα ζευγάρια και τις οικογένειες.
Σύμφωνα με πληροφορίες, εξετάζεται η παράταση αλλά και πιθανή διεύρυνση των φορολογικών κινήτρων για ιδιοκτήτες που διαθέτουν κλειστά ακίνητα ή μεταφέρουν κατοικίες από τη βραχυχρόνια στη μακροχρόνια μίσθωση. Στόχος είναι να αυξηθεί η προσφορά κατοικιών και να περιοριστούν οι ανοδικές πιέσεις στα ενοίκια, χωρίς όμως να έχει ακόμη ληφθεί οριστική απόφαση για την τελική μορφή των μέτρων.
Το βάρος στα εισοδήματα
Το μεγαλύτερο μέρος των ανακοινώσεων αναμένεται πάντως να αφορά την ενίσχυση των εισοδημάτων.
Η κυβέρνηση έχει ήδη προαναγγείλει ότι ο κατώτατος μισθός θα συνεχίσει την ανοδική του πορεία με στόχο να υπερβεί τα 950 ευρώ έως το 2027, ενώ εξετάζονται και νέες φορολογικές παρεμβάσεις για τους ελεύθερους επαγγελματίες, με αλλαγές ή ακόμη και σταδιακή κατάργηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος, ώστε να μειωθούν οι επιβαρύνσεις για μικρές επιχειρήσεις και αυτοαπασχολούμενους.
Παράλληλα, στο τραπέζι βρίσκονται πρόσθετες ενισχύσεις προς τους συνταξιούχους. Δημοσιεύματα κάνουν λόγο για σενάρια ενίσχυσης του επιδόματος που καταβάλλεται κάθε χρόνο, αλλά και για πρόσθετες παρεμβάσεις λόγω πληθωρισμού, εφόσον το επιτρέψει ο δημοσιονομικός χώρος. Ωστόσο, κυβερνητικά στελέχη έχουν διαψεύσει ότι υπάρχει σήμερα οριστική απόφαση για επαναφορά της 13ης σύνταξης, επιμένοντας ότι οι τελικές επιλογές θα εξαρτηθούν από τις αντοχές της οικονομίας και τους ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες.
Η πολιτική εξίσωση της ΔΕΘ
Η φετινή ΔΕΘ αποκτά ιδιαίτερη πολιτική σημασία, καθώς η κυβέρνηση καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να μετατρέψει τους θετικούς δημοσιονομικούς δείκτες σε ουσιαστική βελτίωση της καθημερινότητας. Η επίτευξη υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια παρεμβάσεων, όμως οι επιλογές θα πρέπει να ισορροπήσουν ανάμεσα στις κοινωνικές ανάγκες και στη δημοσιονομική σταθερότητα.
Το μεγάλο ερώτημα είναι αν οι πολίτες θα διαπιστώσουν πραγματική ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματός τους ή αν τα νέα μέτρα θα απορροφηθούν και πάλι από τις αυξήσεις σε τρόφιμα, ενοίκια και υπηρεσίες. Γιατί, όσο η ακρίβεια εξακολουθεί να προηγείται των μισθών, η οικονομική ανάπτυξη δύσκολα μεταφράζεται σε αίσθημα ευημερίας για τα νοικοκυριά.