Τα αποτελέσματα της PISA 2025 δείχνουν ότι οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών στην Ελλάδα παραμένουν χαμηλότερες από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στις Φυσικές Επιστήμες, την Κατανόηση Κειμένου και τα Μαθηματικά. Η μεγαλύτερη επιδείνωση σε σύγκριση με το 2022 καταγράφεται στην Κατανόηση Κειμένου.
Στη διεθνή αξιολόγηση συμμετείχαν περίπου 765.000 μαθητές από 91 χώρες και οικονομίες. Το ελληνικό δείγμα περιλάμβανε 6.858 μαθητές από 229 σχολεία και αντιπροσώπευε περίπου 101.850 μαθητές ηλικίας 15 ετών, καλύπτοντας το 95% του πληθυσμού-στόχου.
Η PISA 2025 είχε ως κύριο πεδίο τις Φυσικές Επιστήμες και περιέλαβε επίσης δοκιμασίες στα Μαθηματικά και την Κατανόηση Κειμένου. Για πρώτη φορά εξετάστηκε η υπολογιστική επίλυση προβλημάτων σε ψηφιακά περιβάλλοντα. Η Ελλάδα πήρε ακόμη μέρος στην προαιρετική αξιολόγηση γνώσης Αγγλικών, τα αποτελέσματα της οποίας αναμένονται το 2027.
Στις Φυσικές Επιστήμες, η μέση επίδοση των Ελλήνων μαθητών διαμορφώθηκε στις 434 μονάδες, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ ήταν 482 μονάδες. Στην Κατανόηση Κειμένου η Ελλάδα συγκέντρωσε 423 μονάδες, έναντι 461 στον ΟΟΣΑ, ενώ στα Μαθηματικά η μέση βαθμολογία έφτασε τις 424 μονάδες, έναντι 463.
Μείωση επιδόσεων από το 2022 και μετά το 2015
Σε σχέση με τον κύκλο του 2022, η επίδοση της Ελλάδας υποχώρησε κατά επτά μονάδες στις Φυσικές Επιστήμες, κατά 16 μονάδες στην Κατανόηση Κειμένου και κατά έξι μονάδες στα Μαθηματικά. Η ανάλυση του ΟΟΣΑ δεν θεωρεί στατιστικά σημαντικές τις μεταβολές σε Μαθηματικά και Φυσικές Επιστήμες, σε αντίθεση με την πτώση στην Κατανόηση Κειμένου, η οποία χαρακτηρίζεται στατιστικά σημαντική.
Η μακροχρόνια εικόνα είναι επίσης αρνητική. Από το 2015 έως το 2025, η Ελλάδα εμφανίζει απώλεια 21 μονάδων στις Φυσικές Επιστήμες, 45 μονάδων στην Κατανόηση Κειμένου και 33 μονάδων στα Μαθηματικά.
Το Level 2 της PISA αποτελεί το βασικό επίπεδο επάρκειας. Στα Μαθηματικά, τουλάχιστον αυτό το επίπεδο έφτασε το 50% των μαθητών στην Ελλάδα, έναντι 65% κατά μέσο όρο στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Στις Φυσικές Επιστήμες το ποσοστό των μαθητών που έφτασαν τουλάχιστον στο Level 2 ήταν 59%, ενώ στον ΟΟΣΑ έφτασε το 74%. Στην Κατανόηση Κειμένου, το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα διαμορφώθηκε σε 56%, έναντι 69% στον ΟΟΣΑ.
Λιγότεροι μαθητές στα υψηλά επίπεδα της PISA
Στα ανώτερα επίπεδα επίδοσης, δηλαδή στα Level 5 και 6, κατατάχθηκε μόλις το 2% των μαθητών στην Ελλάδα στα Μαθηματικά, έναντι 8% στον ΟΟΣΑ. Στις Φυσικές Επιστήμες το ποσοστό περιορίστηκε στο 1%, όταν στον ΟΟΣΑ ήταν 7%, και στην Κατανόηση Κειμένου παρέμεινε επίσης στο 1%, έναντι 6%.
Το 31,4% των 15χρονων στην Ελλάδα βρίσκεται κάτω από το βασικό επίπεδο επάρκειας και στα τρία εξεταζόμενα αντικείμενα. Στον ΟΟΣΑ το αντίστοιχο ποσοστό είναι 19,7%.
Τα ποσοστά μαθητών που δεν φτάνουν το βασικό επίπεδο επάρκειας ανέρχονται σε 40,9% στις Φυσικές Επιστήμες, 43,8% στην Κατανόηση Κειμένου και 49,5% στα Μαθηματικά.
Η πιο έντονη διαφορά ανάμεσα στα δύο φύλα εντοπίζεται στην Κατανόηση Κειμένου. Τα κορίτσια στην Ελλάδα συγκέντρωσαν κατά μέσο όρο 446 μονάδες, ενώ τα αγόρια 400, με τη διαφορά να φτάνει τις 46 μονάδες. Στον ΟΟΣΑ η αντίστοιχη απόσταση είναι 31 μονάδες.
Φύλο και κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο
Στις Φυσικές Επιστήμες τα κορίτσια προηγούνται των αγοριών κατά 12 μονάδες. Στα Μαθηματικά, αντίθετα, τα αγόρια έχουν προβάδισμα έξι μονάδων. Η απόσταση των δύο φύλων στην Κατανόηση Κειμένου διευρύνθηκε από το 2022, κυρίως λόγω της μεγαλύτερης πτώσης που καταγράφηκε στις επιδόσεις των αγοριών.
Η PISA 2025 επιβεβαιώνει τη σύνδεση του κοινωνικοοικονομικού υπόβαθρου με τις σχολικές επιδόσεις. Στις Φυσικές Επιστήμες, οι μαθητές που ανήκουν στο ανώτερο 25% της κοινωνικοοικονομικής κλίμακας πέτυχαν κατά μέσο όρο 76 μονάδες περισσότερες από όσους βρίσκονται στο κατώτερο 25%.
Στον μέσο όρο του ΟΟΣΑ, η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων ήταν 85 μονάδες. Στην Ελλάδα, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο εξηγεί το 10% της διαφοροποίησης στις επιδόσεις των Φυσικών Επιστημών, έναντι 12% στον ΟΟΣΑ.
Η έκθεση εντοπίζει ακόμη διαφορές που συνδέονται με το μεταναστευτικό υπόβαθρο των μαθητών, τον τύπο του σχολείου και το κοινωνικοοικονομικό επίπεδο της σχολικής μονάδας. Παράλληλα, αναδεικνύει 38 σχολεία στην ελληνική συμμετοχή, από τα οποία τα 32 είναι δημόσια, όπου οι μαθητές πέτυχαν επιδόσεις κοντά ή υψηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στις Φυσικές Επιστήμες, παρότι βρίσκονται σε περιοχές χαμηλότερου κοινωνικοοικονομικού επιπέδου.
Σχολεία υψηλών επιδόσεων και ψηφιακές δεξιότητες
Στα 38 αυτά σχολεία εμφανίζονται μικρότερες αποκλίσεις μεταξύ των μαθητών και ασθενέστερη σύνδεση ανάμεσα στις επιδόσεις και το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο.
Στην πρώτη αξιολόγηση υπολογιστικής επίλυσης προβλημάτων, η Ελλάδα συγκέντρωσε 461 μονάδες, έναντι 500 μονάδων στον ΟΟΣΑ. Η χώρα κατέλαβε την 47η θέση μεταξύ των 91 χωρών και οικονομιών που συμμετείχαν στην PISA 2025.
Οι μαθητές στην Ελλάδα δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν ψηφιακές συσκευές για εκπαιδευτικές δραστηριότητες κατά μέσο όρο 1,1 ώρα ημερησίως, όταν ο μέσος όρος του ΟΟΣΑ είναι 1,7 ώρα. Για ψυχαγωγικούς σκοπούς, η χρήση φτάνει κατά μέσο όρο τις 1,2 ώρες την ημέρα, έναντι 1,1 ώρας στον ΟΟΣΑ.
Το 33% των μαθητών ανέφερε ότι οι συμμαθητές του αποσπώνται συχνά από ψηφιακές συσκευές στα περισσότερα ή σε όλα τα μαθήματα Φυσικών Επιστημών. Ο αντίστοιχος μέσος όρος στον ΟΟΣΑ είναι 28%. Παράλληλα, το 98% των μαθητών στην Ελλάδα φοιτούσε σε σχολεία όπου τα κινητά τηλέφωνα δεν επιτρέπονταν στους σχολικούς χώρους, έναντι 49% στον ΟΟΣΑ.
Χρήση τεχνητής νοημοσύνης και σχολική υποστήριξη
Το 34% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι χρησιμοποιεί chatbots τεχνητής νοημοσύνης τουλάχιστον μία φορά την εβδομάδα για βοήθεια στη μάθηση. Στον ΟΟΣΑ το ποσοστό είναι υψηλότερο και φτάνει το 46%.
Τα στοιχεία της έρευνας διαφοροποιούν τις επιδράσεις ανάλογα με τον τρόπο αξιοποίησης της τεχνητής νοημοσύνης. Οι μαθητές που χρησιμοποιούν εργαλεία AI για τη συγγραφή σχολικών εργασιών καταγράφουν χαμηλότερες επιδόσεις σε σχέση με εκείνους που δεν τα χρησιμοποιούν για αυτόν τον σκοπό.
Μεταξύ των συχνών χρηστών, καλύτερες επιδόσεις εμφανίζουν όσοι αξιοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για μαθησιακές ανάγκες και έχουν εκπαιδευτεί ώστε να αξιολογούν την ποιότητα των απαντήσεων που λαμβάνουν.
Η έρευνα καταγράφει χαμηλότερα ποσοστά μαθητών στην Ελλάδα που δηλώνουν ότι λαμβάνουν συστηματική υποστήριξη από τους εκπαιδευτικούς τους στα μαθήματα Φυσικών Επιστημών. Το 49% ανέφερε ότι ο εκπαιδευτικός δείχνει ενδιαφέρον για τη μάθηση κάθε μαθητή στα περισσότερα μαθήματα, έναντι 69% στον ΟΟΣΑ.
Απουσίες, καθυστερήσεις και κλίμα στην τάξη
Το 53% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι ο εκπαιδευτικός συνεχίζει τη διδασκαλία μέχρι να κατανοήσουν το αντικείμενο, ενώ στον ΟΟΣΑ το ποσοστό είναι 66%. Επιπλέον βοήθεια όταν χρειάζεται ανέφερε ότι λαμβάνει το 61%, έναντι 73% στις χώρες του ΟΟΣΑ.
Οι μαθητές δηλώνουν επίσης λιγότερο συχνή χρήση πρακτικών διδασκαλίας που ενισχύουν την κριτική σκέψη και την ουσιαστική κατανόηση της ύλης.
Στα στοιχεία για τη σχολική παρουσία, το 31% των μαθητών στην Ελλάδα ανέφερε ότι απουσίασε τουλάχιστον μία ημέρα από το σχολείο τις δύο εβδομάδες πριν από την εξέταση PISA. Στον ΟΟΣΑ το ποσοστό ήταν 22%.
Το 49% δήλωσε ότι έχασε τουλάχιστον ένα μάθημα, έναντι 24% στον ΟΟΣΑ, ενώ το 62% ανέφερε ότι προσήλθε με καθυστέρηση στο σχολείο, έναντι 50%. Οι μαθητές στην Ελλάδα καταγράφουν επίσης συχνότερα περιστατικά διατάραξης και προβλήματα πειθαρχίας κατά τη διάρκεια των μαθημάτων.
Το 46% δήλωσε ότι ο θόρυβος και η αταξία επηρεάζουν τα περισσότερα ή όλα τα μαθήματα Φυσικών Επιστημών, όταν στον ΟΟΣΑ το ποσοστό είναι 31%.
Εκφοβισμός, ασφάλεια και ελλείψεις στα σχολεία
Το 22% των μαθητών στην Ελλάδα δήλωσε ότι έχει υποστεί τουλάχιστον μία μορφή σχολικού εκφοβισμού μερικές φορές τον μήνα ή συχνότερα. Στον ΟΟΣΑ, το αντίστοιχο ποσοστό διαμορφώθηκε στο 20%.
Σε σχέση με το 2022, η έρευνα καταγράφει βελτίωση στο αίσθημα ασφάλειας και στο αίσθημα ότι οι μαθητές ανήκουν στη σχολική κοινότητα. Οι μαθητές στην Ελλάδα εμφανίζουν επίσης ισχυρότερη πεποίθηση ότι μπορούν να αναπτύξουν ικανότητες και δεξιότητες με προσπάθεια και μάθηση. Οι σχετικές απαντήσεις διαφοροποιούνται ανάλογα με το φύλο, το κοινωνικοοικονομικό υπόβαθρο και τον τύπο του σχολείου.
Οι διευθυντές των ελληνικών σχολείων αναφέρουν συχνότερα ελλείψεις διδακτικού και βοηθητικού προσωπικού σε σύγκριση με τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ. Το 46% των μαθητών φοιτούσε σε σχολεία όπου, σύμφωνα με τους διευθυντές, η διδασκαλία επηρεάζεται τουλάχιστον σε κάποιο βαθμό από την έλλειψη εκπαιδευτικών. Στον ΟΟΣΑ το ποσοστό ήταν 39%.
Η διαφορά είναι μεγαλύτερη στις ελλείψεις βοηθητικού προσωπικού: αφορά το 78% των μαθητών στην Ελλάδα, έναντι 39% στον ΟΟΣΑ. Επιπλέον, το 39% φοιτούσε σε σχολεία όπου η έλλειψη εκπαιδευτικού υλικού επηρεάζει τη διδασκαλία και το 47% σε μονάδες με ελλείψεις κτιριακών ή άλλων υποδομών.
Μέτρα του υπουργείου Παιδείας και επόμενη PISA
Σύμφωνα με τα στοιχεία, από το 2018 έχει βελτιωθεί ο ψηφιακός εξοπλισμός των σχολείων και έχει αυξηθεί η διαθεσιμότητα ηλεκτρονικών υπολογιστών για εκπαιδευτική χρήση.
Για τη διεξαγωγή της PISA 2025, το υπουργείο Παιδείας ανέφερε ότι διέθεσε στα σχολεία του δείγματος 4.500 laptops και 2.500 ακουστικά. Θεσμοθέτησε επίσης αποζημίωση για τους 549 εκπαιδευτικούς που συμμετείχαν στη διοργάνωση της έρευνας.
Το υπουργείο δημιούργησε ακόμη την πλατφόρμα Skills4Life, η οποία περιλαμβάνει θέματα αντίστοιχης λογικής με εκείνα της PISA. Όπως αναφέρει, η συμμετοχή των μαθητών ήταν η υψηλότερη σε σχέση με προηγούμενους κύκλους της αξιολόγησης και η κάλυψη του πληθυσμού-στόχου έφτασε το 95%.
Οι επόμενες παρεμβάσεις του υπουργείου Παιδείας συνδέονται με την εφαρμογή νέων Προγραμμάτων Σπουδών, την εισαγωγή νέων σχολικών βιβλίων και του συστήματος του Πολλαπλού Βιβλίου, την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και την περαιτέρω ψηφιακή αναβάθμιση των σχολείων.
Η PISA 2025 καταγράφει, παράλληλα με τις χαμηλές επιδόσεις, βελτίωση στον ψηφιακό εξοπλισμό, στο αίσθημα ασφάλειας και στο αίσθημα του ανήκειν στο σχολείο, καθώς και μικρότερη απόσταση από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ σε ορισμένους δείκτες. Η επόμενη διεθνής αξιολόγηση PISA έχει προγραμματιστεί για το 2029.
.jpg){kind=avatar}
