Ο Νίκος Ανδρουλάκης ανεβαίνει στο βήμα της ΔΕΘ σε μια πολιτική συγκυρία αρκετά διαφορετική από εκείνη που φαινόταν να διαμορφώνεται μόλις πριν από λίγες εβδομάδες. Και αυτή τη φορά το πολιτικό στοίχημα δεν είναι απλώς να κάνει μια καλή ομιλία ή να παρουσιάσει έναν κατάλογο μέτρων. Είναι να εκμεταλλευτεί ένα παράθυρο ευκαιρίας που άνοιξε κυρίως από τα λάθη του βασικού ανταγωνιστή του στον χώρο της αντιπολίτευσης.
Η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα είχε αρχικά δημιουργήσει την εικόνα μιας πολιτικής δυναμικής που μπορούσε να αλλάξει τους συσχετισμούς. Η ΕΛ.ΑΣ. πέρασε γρήγορα στη δεύτερη θέση στις μετρήσεις και πίεσε το ΠΑΣΟΚ. Όμως η πρώτη δημοσκοπική έκρηξη φαίνεται να συναντά πλέον όρια. Το κρίσιμο για τον Τσίπρα δεν είναι ότι παραμένει μπροστά από το ΠΑΣΟΚ. Είναι ότι δεν έχει μέχρι στιγμής αποδείξει πως μπορεί να σπάσει το δημοσκοπικό του ταβάνι και να κινηθεί σε επίπεδα που θα απειλούσαν πραγματικά τη Νέα Δημοκρατία.
Και στο μεταξύ, αντί η ΔΕΘ να λειτουργήσει ως επιταχυντής, δημιούργησε επικοινωνιακά προβλήματα.
Ο «πατριωτικός φόρος» σκέπασε το υπόλοιπο πρόγραμμα
Η λεγόμενη «πατριωτική εισφορά» στο πλουσιότερο 1% ήταν ίσως η χαρακτηριστικότερη περίπτωση. Μια πρόταση που σχεδιάστηκε για να εκπέμψει μήνυμα κοινωνικής δικαιοσύνης κατέληξε να ανοίξει μια συζήτηση για το ποιος ακριβώς θα πληρώνει, πώς θα προσδιορίζεται η περιουσία και πόσα πραγματικά χρήματα μπορούν να εισπραχθούν.
Στη συνέντευξη Τύπου του Αλέξη Τσίπρα οι ερωτήσεις γύρω από την εισφορά κυριάρχησαν, με τον ίδιο να καλείται επανειλημμένα να εξηγήσει τις λεπτομέρειές της. Και κάπως έτσι, μια ολόκληρη οικονομική πρόταση κινδύνευσε να συμπυκνωθεί επικοινωνιακά σε δύο λέξεις, «πατριωτικός φόρος».
Αυτό είναι ακριβώς το είδος του βραχυκυκλώματος που το ΠΑΣΟΚ έχει τώρα την ευκαιρία να αποφύγει.
Οι γκάφες των στελεχών και το πρόβλημα της συνοχής
Στο εγχείρημα Τσίπρα δεν βοήθησαν ούτε οι δημόσιες παρεμβάσεις στελεχών και συνεργατών του. Η περίπτωση του Γιώργου Σιακαντάρη είναι χαρακτηριστική. Η ανάρτησή του για τις πολιτικές συνεργασίες απέναντι στην Ακροδεξιά προκάλεσε τέτοια συζήτηση, ώστε χρειάστηκε να επανέλθει δημόσια και να διευκρινίσει ότι δεν πρότεινε συνεργασία ΕΛ.ΑΣ.–ΠΑΣΟΚ με τη Νέα Δημοκρατία.
Ανεξάρτητα από το τι πραγματικά εννοούσε, η πολιτική ζημιά βρίσκεται αλλού: για άλλη μία φορά η ηγεσία βρέθηκε να εξηγεί τι δεν εννοούσε ένα πρόσωπο που συνδέθηκε άμεσα με την ιδεολογική και προγραμματική συγκρότηση του νέου φορέα. Και στην πολιτική, όταν επί ημέρες εξηγείς τι δεν εννοούσες, συνήθως έχεις ήδη χάσει τον έλεγχο της ατζέντας.
Εδώ βρίσκεται η ευκαιρία του Ανδρουλάκη
Ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ έχει πλέον μπροστά του μια δυνατότητα που πριν από έναν μήνα δεν ήταν καθόλου αυτονόητη: να ξαναθέσει τη συζήτηση όχι στο ποιος δημιουργεί περισσότερο θόρυβο, αλλά στο ποιος μπορεί να κυβερνήσει με σοβαρότητα. Και εδώ το ΠΑΣΟΚ έχει τρία χαρτιά. Το πρώτο είναι η αξιοπιστία. Ο Ανδρουλάκης μπορεί να επιχειρήσει να πείσει ότι δεν εμφανίζεται κάθε έξι μήνες με ένα καινούργιο πολιτικό αφήγημα, αλλά οικοδομεί σταδιακά μια κυβερνητική πρόταση. Το δεύτερο είναι το πρόγραμμα. Στη Θεσσαλονίκη έχει ήδη επιλέξει να συναντήσει παραγωγικούς και επιστημονικούς φορείς και να δώσει έμφαση σε οικονομία, ενέργεια, κοινωνικό κράτος και στέγαση, προβάλλοντας την εικόνα μιας περισσότερο επεξεργασμένης πρότασης διακυβέρνησης.
Το τρίτο είναι τα στελέχη. Το ΠΑΣΟΚ έχει πλέον μια ομάδα προσώπων με κυβερνητική εμπειρία, τεχνοκρατική επάρκεια αλλά και κοινοβουλευτική παρουσία. Και σε μια περίοδο κατά την οποία το ερώτημα αρχίζει να μετακινείται από το «ποιος διαμαρτύρεται καλύτερα» στο «ποιος μπορεί να αναλάβει το κράτος την επόμενη ημέρα», αυτό δεν είναι μικρό πλεονέκτημα.
Ο ίδιος ο Ανδρουλάκης επιχειρεί ήδη να επενδύσει σε αυτή τη διαφοροποίηση, μιλώντας για «ολοκληρωμένο μακροπρόθεσμο σχέδιο» και για διαφορετική κουλτούρα διακυβέρνησης, με διαφάνεια, λογοδοσία και διάλογο.
Το λάθος που δεν πρέπει να κάνει
Υπάρχει όμως και μια παγίδα. Ο Ανδρουλάκης δεν μπορεί να πάει στη ΔΕΘ με μια ομιλία που θα έχει ως πραγματικό πρωταγωνιστή τον Αλέξη Τσίπρα. Εάν αφιερώσει τη μισή πολιτική του ενέργεια στο να αποδείξει γιατί ο Τσίπρας δεν είναι αξιόπιστος, κινδυνεύει άθελά του να τον αναγνωρίσει ως τον βασικό πόλο της αντιπολίτευσης. Το ΠΑΣΟΚ χρειάζεται διαχωριστικές γραμμές από την ΕΛ.ΑΣ. και ήδη τις χαράσσει. Αλλά άλλο η διαφοροποίηση και άλλο η εμμονή.
Η σωστή στρατηγική είναι πιο δύσκολη, να αφήσει τον Τσίπρα να πληρώσει μόνος του τα δικά του λάθη και να παρουσιάσει το ΠΑΣΟΚ ως την ώριμη εναλλακτική πρόταση.
Όχι εξετάσεις επιβίωσης, εξετάσεις κυβερνησιμότητας
Γι’ αυτό ίσως είναι άδικο να μιλάμε για «ΔΕΘ επιβίωσης» για τον Νίκο Ανδρουλάκη. Το ΠΑΣΟΚ δεν βρίσκεται μπροστά σε υπαρξιακή δοκιμασία. Βρίσκεται μπροστά σε μια δοκιμασία πολιτικής ενηλικίωσης.
Η ευκαιρία του Ανδρουλάκη είναι να μεταφέρει τη συζήτηση από τις δημοσκοπικές εντυπώσεις στην κυβερνησιμότητα. Από τις μεγάλες υποσχέσεις στην κοστολόγηση. Από τις ατάκες στα πρόσωπα που μπορούν πραγματικά να εφαρμόσουν ένα σχέδιο.
Και το σημαντικότερο: να μιλήσει στους πολίτες που δεν θέλουν ούτε μια απλή παράταση της σημερινής κυβέρνησης ούτε μια επιστροφή σε όσα έχουν ήδη δοκιμαστεί. Εάν το πετύχει, η ΔΕΘ μπορεί να γίνει για τον Ανδρουλάκη όχι η «τελευταία ευκαιρία», αλλά η πρώτη πραγματική ευκαιρία να αλλάξει ξανά τη φορά του πολιτικού παιχνιδιού. Εάν, αντίθετα, εγκλωβιστεί στον ανταγωνισμό με τον Τσίπρα, παρουσιάσει ένα πρόγραμμα χωρίς καθαρή πολιτική αφήγηση ή θεωρήσει ότι τα λάθη του αντιπάλου του αρκούν από μόνα τους για να επιστρέψουν ψηφοφόροι στο ΠΑΣΟΚ, τότε θα έχει αφήσει μια σπάνια ευκαιρία να περάσει. Γιατί τα λάθη του Τσίπρα μπορούν να ανοίξουν την πόρτα. Ο Ανδρουλάκης όμως πρέπει μόνος του να πείσει τους ψηφοφόρους να περάσουν από αυτήν.
.jpg){kind=avatar}
