Από την πόλη του πρασίνου στην πόλη του μπετόν; Τα Βριλήσσια χάνουν τον πράσινο χαρακτήρα τους

 

Περισσότερα τετραγωνικά, περισσότερες θέσεις στάθμευσης, λιγότερο χώμα και λιγότερα μεγάλα δέντρα. Το τίμημα της νέας οικοδομικής πραγματικότητας στα Βριλήσσια είναι ορατό και πλέον δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί.

Τα τελευταία χρόνια, σε αρκετές γειτονιές των Βριλησσίων, η εικόνα αλλάζει με ταχύτητα. Παλαιές κατοικίες κατεδαφίζονται, νέα κτίσματα ανεγείρονται και μαζί τους αλλάζει σταδιακά και ο χαρακτήρας των οικοπέδων.

Η νέα οικοδομή καταλαμβάνει συχνά ένα σημαντικό μέρος του διαθέσιμου οικοπέδου, αφήνοντας περιορισμένο ελεύθερο χώρο για τη δημιουργία πραγματικού πρασίνου. Μπορεί να υπάρχουν πλέον μικρές φυτεύσεις, γκαζόν ή καλλωπιστικοί θάμνοι, όμως ένα μεγάλο δέντρο χρειάζεται χώρο, χώμα και βάθος για να αναπτυχθεί. Δεν μπορεί να αντικατασταθεί από μερικές γλάστρες ή λίγους χαμηλούς θάμνους.

Και εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.

Το οικόπεδο γεμίζει, το πράσινο περιορίζεται

Αναμφισβήτητα, η σύγχρονη κατοικία έχει διαφορετικές ανάγκες. Οι οικογένειες χρειάζονται περισσότερους χώρους στάθμευσης, αποθήκες, πρόσβαση και σύγχρονες υποδομές. Σε ένα περιβάλλον όπου κάθε τετραγωνικό μέτρο έχει αξία, η αξιοποίηση του οικοπέδου μοιάζει απολύτως λογική.

Όμως μια πόλη δεν μπορεί να μετρά την ποιότητα ζωής της μόνο σε τετραγωνικά μέτρα κατοικίας και αριθμό θέσεων στάθμευσης.

Γιατί, όταν ένα παλιό οικόπεδο με μεγάλα δέντρα μετατρέπεται σε ένα σχεδόν πλήρως αξιοποιημένο οικόπεδο, η απώλεια δεν είναι μόνο αισθητική.

Χάνεται η σκιά.

Χάνεται η φυσική δροσιά.

Χάνεται η δυνατότητα απορρόφησης του νερού της βροχής από το έδαφος.

Χάνεται ένας φυσικός μηχανισμός συγκράτησης της σκόνης και βελτίωσης του μικροκλίματος.

Και, κυρίως, χάνεται ένα κομμάτι του αστικού πρασίνου που χρειάστηκε δεκαετίες για να δημιουργηθεί.

Και όταν χαθεί και το δέντρο του πεζοδρομίου;

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν συνυπολογιστεί και το δημόσιο πεζοδρόμιο.

Τα πεζοδρόμια στα Βριλήσσια, όπως και σε πολλές πυκνοδομημένες περιοχές της Αττικής, δεν διαθέτουν πάντοτε επαρκές πλάτος για να φιλοξενήσουν μεγάλα δέντρα χωρίς να δημιουργούνται προβλήματα σε πεζούς, δίκτυα κοινής ωφέλειας και προσβάσεις.

Έτσι, εάν χαθούν τα μεγάλα δέντρα που υπήρχαν μέσα στα οικόπεδα και παράλληλα περιοριστούν οι δυνατότητες φύτευσης στους δρόμους, το συνολικό ισοζύγιο πρασίνου της πόλης μπορεί να υποχωρήσει δραματικά.

Και αυτό είναι κάτι που δεν αποτυπώνεται εύκολα σε μια οικοδομική άδεια.

Μπορεί ένα νέο κτίριο να είναι απολύτως νόμιμο, όμως η αθροιστική επίδραση δεκάδων ή εκατοντάδων νέων οικοδομών στην πόλη είναι ένα διαφορετικό ζήτημα.

Τα Βριλήσσια δεν είναι απλώς ακόμη ένα προάστιο

Τα Βριλήσσια δημιουργήθηκαν και αναπτύχθηκαν έχοντας ως βασικό συγκριτικό τους πλεονέκτημα το πράσινο.

Η εικόνα των δρόμων με τις δεντροστοιχίες, των κατοικιών με κήπους και των οικοπέδων με μεγάλα δέντρα αποτέλεσε για δεκαετίες μέρος της ταυτότητας της πόλης.

Και αυτή η ταυτότητα κινδυνεύει να αλλοιωθεί.

Ο φόβος δεν είναι ότι τα Βριλήσσια θα πάψουν ξαφνικά να είναι πράσινα.

Ο φόβος είναι ότι θα συνεχίσουν να χάνουν λίγο λίγο αυτό που τα έκανε ξεχωριστά, μέχρι κάποια στιγμή να αναρωτιόμαστε πώς μια πόλη που κάποτε θύμιζε προάστιο μέσα στο πράσινο κατέληξε να θυμίζει όλο και περισσότερο πυκνοδομημένη περιοχή της Αθήνας.

Βριλήσσια, χωρίς πράσινο, κινδυνεύουν να θυμίζουν Παγκράτι.

Και η σύγκριση δεν είναι υπερβολική ως προς την κατεύθυνση της αλλαγής. Είναι ένας συμβολικός τρόπος να περιγράψουμε τον κίνδυνο μιας πόλης που χάνει σταδιακά το χαμηλό, πράσινο και ανθρώπινο περιβαλλοντικό της αποτύπωμα.

Δεν είναι λύση να σταματήσει η οικοδόμηση

Το ζητούμενο, φυσικά, δεν είναι να σταματήσει η ανανέωση του κτιριακού αποθέματος.

Τα παλιά σπίτια πρέπει να αντικαθίστανται από σύγχρονες και ασφαλείς κατοικίες. Οι οικογένειες πρέπει να μπορούν να εξυπηρετούν τις ανάγκες τους και η πόλη πρέπει να εξελίσσεται.

Το ερώτημα είναι με ποιον τρόπο θα εξελίσσεται.

Μπορούμε να έχουμε νέα κτίρια χωρίς να θυσιάζουμε ολοκληρωτικά το πράσινο.

Μπορούμε να έχουμε θέσεις στάθμευσης χωρίς να εξαφανίζουμε κάθε δυνατότητα φύτευσης.

Μπορούμε να έχουμε σύγχρονη δόμηση και ταυτόχρονα να διατηρούμε ζωντανό τον χαρακτήρα των Βριλησσίων.

Χρειάζεται, όμως, πολιτική βούληση και διαφορετική λογική.

Τι θα μπορούσε να αλλάξει

Ο Δήμος Βριλησσίων θα μπορούσε να ανοίξει μια σοβαρή συζήτηση για τη διατήρηση και την ενίσχυση του αστικού πρασίνου, με μέτρα που θα συμπληρώνουν το υφιστάμενο πολεοδομικό πλαίσιο.

Πρώτον, καταγραφή των μεγάλων δέντρων.

Να δημιουργηθεί ένας πραγματικός χάρτης του αστικού πρασίνου, ώστε να γνωρίζει ο Δήμος πού βρίσκονται τα μεγάλα δέντρα και ποια σημεία έχουν ιδιαίτερη περιβαλλοντική αξία.

Δεύτερον, προστασία των υφιστάμενων μεγάλων δέντρων όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.

Πριν από κάθε νέα οικοδομική δραστηριότητα θα μπορούσε να εξετάζεται αν ο σχεδιασμός μπορεί να προσαρμοστεί ώστε να διατηρηθούν ώριμα δέντρα.

Τρίτον, υποχρεωτική ουσιαστική φύτευση στις νέες οικοδομές.

Όχι απλώς λίγοι θάμνοι για να καλυφθεί τυπικά μια υποχρέωση, αλλά πραγματικός σχεδιασμός πρασίνου με δέντρα κατάλληλα για το μέγεθος του οικοπέδου και τις συνθήκες της περιοχής.

Τέταρτον, περισσότερες δενδροφυτεύσεις στα πεζοδρόμια.

Όπου το πλάτος και οι τεχνικές συνθήκες το επιτρέπουν, οι νέες παρεμβάσεις θα πρέπει να δημιουργούν μεγαλύτερες δενδροδόχους και κατάλληλες θέσεις για δέντρα που μπορούν να αναπτυχθούν σε βάθος χρόνου.

Πέμπτον, επανεξέταση της σχέσης μεταξύ στάθμευσης και πρασίνου.

Η ανάγκη για θέσεις στάθμευσης είναι πραγματική, όμως δεν μπορεί να αποτελεί τη μοναδική παράμετρο στον σχεδιασμό ενός οικοπέδου. Χρειάζεται ισορροπία.

Έκτον, δημιουργία δημοτικού μηχανισμού "πράσινου ισοζυγίου".

Εάν σε μια νέα οικοδομή χάνεται σημαντική ποσότητα φυτικού κεφαλαίου, θα μπορούσε να εξετάζεται τρόπος αντιστάθμισης με νέες δενδροφυτεύσεις στον ίδιο δρόμο, στη γειτονιά ή σε άλλο σημείο της πόλης.

Έβδομον, περισσότερα δέντρα και λιγότερο τσιμέντο στους δημόσιους χώρους.

Οι πλατείες, οι δρόμοι, τα πεζοδρόμια, οι κοινόχρηστοι χώροι και οι δημοτικές εκτάσεις μπορούν να λειτουργήσουν ως δίκτυο πράσινων "νησίδων" που θα συνδέονται μεταξύ τους.

Το πραγματικό στοίχημα

Το ζήτημα δεν είναι να σταματήσει η ανάπτυξη των Βριλησσίων.

Το ζητούμενο είναι να μη γίνει η ανάπτυξη εις βάρος της ίδιας της ταυτότητας της πόλης.

Γιατί ένα νέο κτίριο μπορεί να χτιστεί μέσα σε λίγους μήνες.

Ένα μεγάλο δέντρο, όμως, χρειάζεται δεκαετίες.

Και όταν ένα ώριμο δέντρο κοπεί, δεν αντικαθίσταται πραγματικά με ένα μικρό δενδρύλλιο την επόμενη ημέρα. Χρειάζονται χρόνια μέχρι αυτό να προσφέρει αντίστοιχη σκιά, δροσιά και περιβαλλοντική αξία.

Τα Βριλήσσια βρίσκονται λοιπόν μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.

Θα συνεχίσουμε να μετράμε την ανάπτυξη μόνο σε νέα τετραγωνικά, νέες οικοδομές και περισσότερες θέσεις στάθμευσης ή θα αρχίσουμε να μετράμε και το πράσινο που χάνεται;

Γιατί το πραγματικό στοίχημα δεν είναι αν θα χτιστούν νέα σπίτια.

Είναι αν, όταν ολοκληρωθούν όλα αυτά τα νέα σπίτια, θα έχει απομείνει η πόλη που αγαπήσαμε.

e-Vrilissia