Οι ετήσιες ιατρικές εξετάσεις αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία πρόληψης και έγκαιρης διάγνωσης ασθενειών.
Πολλές παθήσεις εξελίσσονται αθόρυβα και εντοπίζονται τυχαία, όταν ο έλεγχος γίνεται εγκαίρως και οργανωμένα. Η πρόληψη δεν αφορά μόνο όσους ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου, αλλά όλους, ανεξαρτήτως ηλικίας και φύλου.
Η αρχή του έτους είναι μια καλή ευκαιρία να δώσουμε προτεραιότητα στην υγεία μας και για να προγραμματίσουμε τα τσεκάπ που πρέπει να κάνουμε.
Οι βασικές εξετάσεις που αφορούν όλους
Υπάρχουν ορισμένοι προληπτικοί έλεγχοι που θεωρούνται απαραίτητοι σε κάθε ηλικία και θα πρέπει να εντάσσονται στον ετήσιο προγραμματισμό υγείας:
Γενική αίματος σε ετήσια βάση, για τον εντοπισμό αναιμίας, φλεγμονών ή μεταβολικών διαταραχών.
Καρδιολογικός έλεγχος με μέτρηση αρτηριακής πίεσης και ηλεκτροκαρδιογράφημα, ενδεχομένως και υπέρηχο καρδιάς.
Καθαρισμός δοντιών τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο και σε ορισμένες περιπτώσεις κάθε έξι μήνες.
Δερματολογικός έλεγχος με εξέταση ελιών και δερματικών σημαδιών, καθώς και καθαρισμός όπου απαιτείται.
Τέλος, η κολονοσκόπηση αποτελεί βασικό εργαλείο πρόληψης για τον καρκίνο του παχέος εντέρου. Πλέον, μπορεί να ενταχθεί προληπτικά από την ηλικία των 30 ετών, ειδικά για άτομα που επιθυμούν μεγαλύτερη ασφάλεια ή έχουν οικογενειακό ιστορικό. Η συχνότητα επανάληψης καθορίζεται από τα ευρήματα και τη σύσταση του γιατρού.
Οι ιατρικές εξετάσεις για τις γυναίκες
Για τις γυναίκες ηλικίας 20 έως 39 ετών, η πρόληψη επικεντρώνεται κυρίως στην αναπαραγωγική υγεία και στην έγκαιρη ανίχνευση γυναικολογικών προβλημάτων. Ο τακτικός γυναικολογικός έλεγχος με τεστ Παπανικολάου και εξέταση μαστών, σε συνδυασμό με αιματολογικές εξετάσεις όπως σίδηρος, φερριτίνη και θυρεοειδικές ορμόνες, είναι σημαντικός, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν συμπτώματα όπως κόπωση ή διαταραχές του κύκλου.
Στην ηλικιακή ομάδα 40 έως 59 ετών, ο προληπτικός έλεγχος αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς αυξάνονται οι πιθανότητες καρδιαγγειακών νοσημάτων, οστεοπόρωσης και καρκίνου του μαστού. Η μαστογραφία πραγματοποιείται σύμφωνα με τις οδηγίες του γιατρού, ενώ ο ετήσιος αιματολογικός έλεγχος περιλαμβάνει συστηματική παρακολούθηση χοληστερίνης, σακχάρου και αρτηριακής πίεσης.
Υπερηχογραφήματα άνω και κάτω κοιλίας μπορούν να δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για ήπαρ, νεφρούς, μήτρα και ωοθήκες, ενώ ο έλεγχος οστικής πυκνότητας είναι ιδιαίτερα σημαντικός σε γυναίκες με εμμηνόπαυση ή σχετικό οικογενειακό ιστορικό. Η καρδιολογική παρακολούθηση, με υπερηχογράφημα και ηλεκτροκαρδιογράφημα όπου χρειάζεται, συμβάλλει στην πρόληψη σοβαρών επιπλοκών.
Μετά τα 60, η πρόληψη στοχεύει κυρίως στη διατήρηση της ποιότητας ζωής και της αυτονομίας. Πλέον στη ρουτίνα εντάσσονται πιο τακτικά ο οφθαλμολογικός και ακοολογικός έλεγχος, ενώ οι γυναικολογικοί εξετάσεις και η παρακολούθηση των μαστών παραμένουν σημαντικές ακόμη και μετά την εμμηνόπαυση.
Σε αυτή την ηλικία, συνίσταται επίσης ο έλεγχος θυρεοειδούς και βιταμινών, όπως η Β12 και η D, λόγω ελλείψεων.
Οι ιατρικές εξετάσεις για τους άνδρες
Στους άνδρες, για τις μικρότερες ηλικίες (20-39 ετών), δεν χρειάζεται κάτι παραπάνω πέρα από τις βασικές εξετάσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω. Πάντως, συνιστάται μια έμφαση στον ουρολογικό έλεγχο όταν υπάρχουν συμπτώματα ή οικογενειακό ιστορικό.
Στην ηλικία των 40 έως 59 ετών, η πρόληψη εστιάζει κυρίως στα καρδιαγγειακά νοσήματα και στον προστάτη. Ο έλεγχος PSA, σε συνδυασμό με κλινική εκτίμηση, μπορεί να οδηγήσει σε πρώιμη διάγνωση, ενώ ο τακτικός καρδιολογικός έλεγχος συμβάλλει στην αποφυγή σοβαρών επιπλοκών. Τα υπερηχογραφήματα άνω και κάτω κοιλίας βοηθούν επίσης, ειδικά όταν συνυπάρχουν παράγοντες κινδύνου.
Μετά τα 60, η παρακολούθηση καρδιάς και νεφρών καθίσταται απαραίτητη, ενώ ο ουρολογικός έλεγχος και η μέτρηση οστικής πυκνότητας παραμένουν σημαντικοί για την πρόληψη καταγμάτων και χρόνιων παθήσεων. Τέλος, η φροντίδα της όρασης και της ακοής παίζει καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της ποιότητας ζωής.
