Αντίστροφα μετρά πλέον ο χρόνος για την εφαρμογή του νέου κληρονομικού δικαίου, το οποίο αλλάζει μετά από 80 ολόκληρα χρόνια.
Από τις 16 Σεπτεμβρίου, η Ελλάδα μπαίνει σε νέα εποχή σε ό,τι αφορά τις διαθήκες, τις κληρονομιές και τα δικαιώματα συντρόφων και συγγενών.
Μία από τις βασικές αλλαγές αφορά το Σύμφωνο Συμβίωσης, καθώς εξισώνονται σε μεγάλο βαθμό τα κληρονομικά δικαιώματα των συντρόφων που έχουν συνάψει σύμφωνο συμβίωσης με εκείνα των εγγάμων συζύγων.
Επιπλέον, αυξάνεται το ποσοστό που λαμβάνει ο/η σύζυγος ή σύντροφος με σύμφωνο συμβίωσης όταν υπάρχει ένα παιδί, φτάνοντας στο 1/3 της κληρονομιάς, ενώ εισάγεται πλέον και η κληρονομική σύμβαση υπό προϋποθέσεις.
Παράλληλα, απλοποιούνται οι διαδικασίες σύνταξης και δημοσίευσης διαθηκών, ενώ επανακαθορίζεται και ο τρόπος με τον οποίο ο κληρονόμος ευθύνεται για τα χρέη της κληρονομιάς.
Ειδικά για την τελευταία περίπτωση, η αποδοχή μιας κληρονομιάς δεν συνεπάγεται από μόνη της κίνδυνο απώλειας της προσωπικής περιουσίας του κληρονόμου.
Οι αλλαγές
1. Διαθήκες
Απλοποιείται η διαδικασία της δημόσιας διαθήκης.
Η μυστική διαθήκη θα συντάσσεται πλέον με δύο μάρτυρες.
Προβλέπεται ειδική διαδικασία για άτομα με σοβαρή αναπηρία λόγου.
Οι ιδιόγραφες διαθήκες δεν καταργούνται, ωστόσο προβλέπονται αυστηρότεροι έλεγχοι γνησιότητας και νέες διαδικαστικές εγγυήσεις, ώστε να περιοριστούν φαινόμενα πλαστογράφησης ή αμφισβήτησης της βούλησης του διαθέτη.
Δικαίωμα σύνταξης διαθήκης αποκτούν και άτομα από 16 ετών.
Απαγορεύονται διαθήκες υπέρ προσωπικού νοσοκομείων, οίκων ευγηρίας και ιδρυμάτων περίθαλψης όπου νοσηλεύεται ο διαθέτης.
2. Εξ αδιαθέτου διαδοχή
Ο/η σύζυγος λαμβάνει μεγαλύτερο ποσοστό όταν υπάρχει ένα παιδί: το 1/3 της κληρονομιάς.
Σε περίπτωση περισσότερων παιδιών, παραμένει το ποσοστό του 1/4.
Αν δεν υπάρχουν παιδιά, ο/η σύζυγος κληρονομεί ολόκληρη την περιουσία πριν από γονείς και λοιπούς συγγενείς.
Ίδια δικαιώματα προβλέπονται και για τα σύμφωνα συμβίωσης.
Αναγνωρίζονται δικαιώματα και σε σύντροφο χωρίς γάμο, εφόσον η σχέση διαρκεί πάνω από 3 χρόνια.
3. Νόμιμη μοίρα
Οι κληρονόμοι δεν αποκτούν υποχρεωτικά συγκυριότητα στα ακίνητα.
Μπορούν να ζητήσουν τη μερίδα τους σε χρήμα.
Η νόμιμη μοίρα μετατρέπεται ουσιαστικά σε χρηματική απαίτηση.
4. Χρέη κληρονομιάς
Παρέχεται μεγαλύτερη προστασία στους κληρονόμους απέναντι σε υπέρογκα χρέη.
Ο κληρονόμος δεν ευθύνεται με την προσωπική του περιουσία, εκτός αν δηλώσει ότι θα διαχειρίζεται ελεύθερα την κληρονομιά.
5. Εκκαθάριση κληρονομιάς
Εκκαθαριστής θα ορίζεται δικηγόρος από ειδικό κατάλογο του δικαστηρίου.
Ηλεκτρονικό Γενικό Μητρώο Διαθηκών
Το νέο πλαίσιο προβλέπει τη λειτουργία Ηλεκτρονικού Γενικού Μητρώου Διαθηκών, μέσω του οποίου θα καταγράφονται οι διαθήκες και θα διευκολύνεται η αναζήτησή τους μετά τον θάνατο του διαθέτη.
Η αλλαγή αυτή αναμένεται να μειώσει:
τις περιπτώσεις «χαμένων» διαθηκών,
τις δικαστικές διαμάχες,
αλλά και τις καθυστερήσεις στη δημοσίευση διαθηκών.
Τασούλα Παπανικολάου
