Προς τα Βαλκάνια και τις χώρες της νότιας Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, μετακινείται ο θερμικός θόλος που προκάλεσε το ιστορικό κύμα καύσωνα στην κεντρική και δυτική Ευρώπη.
Σύμφωνα με ενημερωτικό σημείωμα του Παγκόσμιου Μετεωρολογικού Οργανισμού, σε 24 ευρωπαϊκές χώρες οι θερμοκρασίες αναμένεται να κινηθούν από 3 έως 10 βαθμούς πάνω από τα κανονικά επίπεδα της εποχής.
Σε πολλές περιοχές ο υδράργυρος θα ξεπεράσει τους 35 βαθμούς, ενώ ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι υψηλές ελάχιστες θερμοκρασίες. Κατά τη διάρκεια της νύχτας, ο υδράργυρος ενδέχεται να παραμένει κοντά ή πάνω από τους 20 βαθμούς, εμποδίζοντας το ανθρώπινο σώμα και τα κτίρια να αποβάλουν τη θερμότητα της ημέρας.
Το κύμα ζέστης αναμένεται να έχει παρατεταμένη διάρκεια, αυξάνοντας την πίεση στη δημόσια υγεία, στο ηλεκτρικό δίκτυο και στον μηχανισμό δασοπυρόσβεσης.
Πότε κορυφώνεται η ζέστη στην Ελλάδα
Ο μετεωρολόγος και πρώην διευθυντής της ΕΜΥ Θεόδωρος Κολυδάς εκτιμά ότι το επόμενο δεκαπενθήμερο θα διατηρήσει καθαρά καλοκαιρινά χαρακτηριστικά.
Η ζέστη αναμένεται να κορυφωθεί στα τέλη Ιουνίου και στις πρώτες ημέρες του Ιουλίου, με τις υψηλότερες θερμοκρασίες να καταγράφονται στη Λάρισα, τη Θεσσαλονίκη και την Αθήνα.
Στη συνέχεια διαφαίνεται ήπια υποχώρηση του υδραργύρου, χωρίς όμως ουσιαστική αλλαγή του θερμού και ξηρού μοτίβου.
Οι βροχοπτώσεις θα παραμείνουν περιορισμένες στη νότια και τη δυτική Ελλάδα. Μεγαλύτερες πιθανότητες τοπικής αστάθειας εμφανίζονται στα βόρεια, κυρίως στην Καβάλα και δευτερευόντως στη Θεσσαλονίκη και τη Λάρισα.
Πώς λειτουργεί ο θερμικός θόλος
Ο θερμικός θόλος σχηματίζεται όταν ένα ισχυρό και επίμονο σύστημα υψηλών πιέσεων παγιδεύει θερμές αέριες μάζες κοντά στην επιφάνεια.
Η καθοδική κίνηση του αέρα περιορίζει τον σχηματισμό νεφών και λειτουργεί σαν καπάκι, εμποδίζοντας τη θερμότητα να διαφύγει. Όσο περισσότερο παραμένει το σύστημα πάνω από μία περιοχή, τόσο περισσότερο θερμαίνονται το έδαφος, οι πόλεις και τα κτίρια.
Το συγκεκριμένο κύμα συνοδεύεται από ατμοσφαιρικό αποκλεισμό τύπου «Ωμέγα», μια διάταξη που μπορεί να κρατήσει τη θερμή αέρια μάζα σχεδόν ακίνητη επί πολλές ημέρες.
Η κλιματική αλλαγή δεν δημιουργεί από μόνη της αυτά τα μετεωρολογικά συστήματα. Αυξάνει, όμως, τη θερμοκρασία πάνω στην οποία αναπτύσσονται, με αποτέλεσμα οι καύσωνες να γίνονται ισχυρότεροι και περισσότερο επικίνδυνοι.
Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός προειδοποιεί ότι η Ευρώπη είναι η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος και ότι τα κύματα ακραίας ζέστης θα εμφανίζονται με μεγαλύτερη συχνότητα, ένταση και διάρκεια.
Γιατί η Ευρώπη αποδεικνύεται απροετοίμαστη
Το κύμα καύσωνα έχει ήδη αποκαλύψει σοβαρές αδυναμίες στις υποδομές της κεντρικής και δυτικής Ευρώπης.
Πολλά κτίρια έχουν σχεδιαστεί για να διατηρούν τη θερμότητα τον χειμώνα και όχι για να παραμένουν δροσερά σε πολυήμερες θερμοκρασίες άνω των 40 βαθμών. Ο κλιματισμός παραμένει περιορισμένος σε κατοικίες, σχολεία, νοσοκομεία και δημόσιες υπηρεσίες.
Σιδηροδρομικές γραμμές παραμορφώθηκαν, οδοστρώματα παρουσίασαν ρωγμές, συστήματα ψύξης νοσοκομείων τέθηκαν εκτός λειτουργίας και σχολικές μονάδες αναγκάστηκαν να κλείσουν.
Στη Γαλλία καταγράφηκε το θερμότερο 24ωρο στην ιστορία της χώρας, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ελβετία κατέρριψαν τα εθνικά ρεκόρ του Ιουνίου. Η WMO επισημαίνει ότι οι επιπτώσεις επεκτείνονται ήδη στην υγεία, στη γεωργία, στα οικοσυστήματα και στην παραγωγικότητα.
Οι θερμές νύχτες αυξάνουν τον κίνδυνο
Η σοβαρότητα ενός καύσωνα δεν καθορίζεται μόνο από τη μέγιστη θερμοκρασία της ημέρας. Κρίσιμη είναι και η διάρκεια του φαινομένου, αλλά και το εάν οι νύχτες παραμένουν ζεστές.
Όταν η θερμοκρασία δεν υποχωρεί αρκετά μετά τη δύση του ηλίου, ο οργανισμός δεν προλαβαίνει να ανακάμψει. Ο κίνδυνος αυξάνεται κυρίως για ηλικιωμένους, παιδιά, εγκύους, εργαζομένους σε εξωτερικούς χώρους και ανθρώπους με καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά προβλήματα.
Για την Ελλάδα, η κάθοδος του θερμού συστήματος σημαίνει παράλληλα αυξημένο κίνδυνο δασικών πυρκαγιών, μεγαλύτερη κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και επιδείνωση της θερμικής επιβάρυνσης στα μεγάλα αστικά κέντρα.
Η εμπειρία της δυτικής Ευρώπης λειτουργεί πλέον ως προειδοποίηση: το κρίσιμο ζήτημα δεν είναι μόνο πόσο ψηλά θα φτάσει ο υδράργυρος, αλλά για πόσες ημέρες θα παραμείνει εκεί και πόσο λίγο θα υποχωρεί τη νύχτα.